Ücret indirimleri ve Euro ücretleri yasak

İsviçre ulusal bankası Frank/Euro alt sınırını serbest bırakır bırakmaz bazı işverenlerde hukuk boşveriliyor. İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenler için ücretleri nasıl indirileceğine veya Euro olarak ödeneceğine dair fikirler dolaşıyor. Bazı işverenler bu şekilde döviz riskini tamamen çalışanlara yüklemek istiyorlar. İsviçre sendikalar birliğinin (SGB) bir toplantısı durumu açıklığa kavuşturdu: Bu tip önlemler yasak.

0
845

FRANK fazla değerlendi. Kötü Euro kuru çoğu işletmede karı azaltıyor. Bazı şirketler şimdiden örneğin ücret indirimleri veya ücretleri Euro olarak ödeyerek üretim maliyetlerini azaltmaya ve bu şekilde döviz riskini çalışanlarına yüklemeye çalışıyorlar. Önümüzdeki süreç içerisinde başka şirketler de bu tip önlemleri denemeye çalışacaklardır.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAAncak bu önlemler çoğunlukla hukukun iş kanunu ile ilgili ilkelerine aykırıdır. Bunu SGB’nin 3 Mart tarihinde Bern’de yapılan “Güçlü Frankın iş hukukuna etkisi” adlı toplantısında Christa Tobler, Basel ve Leiden üniversitelerinde Avrupa hukuku profesörü ve Jean Christophe Schwaab, ulusal meclis hukuk komisyonu ikinci başkanı ve diğer konuşmacılar açıkladılar. İşverenler İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenlerin Frank ücretlerini azaltıp veya döviz kuruna bağlarlarsa hukuka aykırı davranmış olacaklar. Bunu Prof. Tobler öğretileri ve uygulamaları derince araştırıp gösterdi: İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenlere ücret indirimi veya Euro ücretleri şeklinde farklı davranılması İsviçre ile AB arasında imzalanmış olan serbest dolaşım anlaşmasında belirtilmiş olan ayrımcılık yasağına aykırıdır (uluslararası serbest dolaşım i.S.v. BGE 135 II 128). Bu madde, İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenlere aykırı davranılmasını yasaklıyor, ancak haklı, objektif nedenlerle ve öngörülen hedefe uyarlanmış olarak istisnai durumlarda buna izin veriliyor. Doğaları gereği diğer üye devletlerinin vatandaşlarını kendi vatandaşlarından daha çok zarara uğratacak önlemler endirekt ayrımcı olarak kabul ediliyor, BGE 136 V 182.

FZA 2. maddesindeki ayrımcılık yasağı (FZA ek I, madde 5 ve 9’da açıklanmış) ücret indirimleri, çalışma saati artırımları veya Euro ücretleri şeklinde meydana gelecek olan bu tip ayrımcılıkları yasaklıyor. Zira örneğin döviz kuru değişimleri gibi ekonomik sebepler bu ayrımclıkları haklı çıkaramaz. Bu yüzden işveren sadece AB ülkelerinden gelen çalışanları veya İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenler için ücreti döviz kuruna bağlayamaz. Tobler ayrıca, FZA ek I, madde 9, fıkra 4’e göre ayrımcı olan iş sözleşmesi hükümlerinin hukuka göre geçersiz olduğunu vurguladı, bu durumda çalışan, gönüllü de olsa bu ayrımcılığı kabul edemez. Bu, İsviçre’de ikamet eden çalışanları da korur: Ziraz onlara İsviçre’de çalışıp yurt dışında ikamet edenler şeklinde bir rekabet yaratılamaz ve onlarla yerleri değiştirilemez.

Girişimci riski devredilemez

Toplantının diğer konuşmacıları ayrıca, işverenin ücretleri belirtirken belirli bir hareket alanına sahip olduğunu – ve bundan dolayı ücretleri azaltırken de (ancak bu arada değişiklikleri bildirim kuralları dikkate alınmalıdır) – ancak bunu yaparken iyiniyet ve ahlak kurallrını dikkate almalı ve ücret meblağı objektif ve yeterince öngörülür olmalı (bunun anlamı, ücretin sabit bir şekilde döviz kuruna bağlanmasına izin verilmemesidir). Değişiklik bildirimleri, nesnel, işletmesel veya piyasaya bağlı gerekçeler olmadıkça istismar olarak kabul ediliyor (yani bu önlemleri almadıkça şirketin varoluşu tehlikede olmalı). İşveren bu gerekçeleri objektif olarak ibraz edebilmelidir (muhasebe kayıtları, gelişmeler ve sipariş durumu v.b. ile).

Girişimci riskinin çalışanlara devredilmesi her halükarda yasaktır (OR 324. maddede yer alan bu hüküm tekil iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri (GAV) ile değiştirilemez). Ancak olumsuz bir döviz kuru bir şirketin kar beklentisini azaltıyorsa ve şirket de bu yüzden bunu çalışanlara yansıtmak istiyorsa tam da bu durum söz konusudur. Döviz kuru girişimci riskinin bir parçasıdır, işveren bu riski öngörerek kabul etmelidir. Döviz kuru tersine şirketin karını çoğaltıyorsa da tek faydalanan işverendir diğer taraftan. Ayrıca hukuk öğretisi şirketin olumsuz iş seyrine katılım payı şeklindeki ücret indirimlerini de yasaklıyor, örneğin döviz kuruna endeksleme şeklinde. Zira bu şekilde çalışanın olumsuz bilançoya ortak edilmesi söz konusudur ve bu da OR 322a maddesine göre yasak.

Bu tip hükümler, ister ortak bir anlaşmaya bağlı olsun, ister değişiklik istifalarına veya toplu anlaşmalara bağlı olsun, buna göre geçersizdir. GAV’daki “kriz hükümleri” de bu durumlarda referans olarak gösterilemez, zira bu sözleşmeler zorunlu hukuku dikkate almalıdır (madde 358 OR). Bir işveren ücretleri düzenli olarak döviz kuruna göre uyarlarsa, hukuka aykırı davranmış olacak (madde 2 ZGB).

Aynı durum eşit veya azalan ücretle sürekli çalışma saatlarinin çoğaltılması için de geçerlidir: Döviz kuruna bağlı olarak çalışma saatleri çoğaltılıyorsa, bu durum girişimci riskinin devredilmesi anlamına gelir ve yasaktır. Zira aynı ücretle çalışma saatlerinin çoğaltılması ücret indiriminden farksızdır ve buna göre yasal olması için aynı koşullara tabidir.

CEVAP VER